
Chia tài sản sau ly hôn trước hết là việc của hai bên: nếu bạn và người kia thỏa thuận được, thỏa thuận đó được tôn trọng. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ chia tài sản chung theo nguyên tắc chia đôi, có tính đến hoàn cảnh, công sức đóng góp và lỗi của mỗi bên. Bạn không bắt buộc phải giải quyết tài sản ngay khi ly hôn, mà có thể yêu cầu Tòa án chia sau bằng một vụ án riêng.
Đây là bài thứ hai trong loạt bài về tranh chấp của tôi, sau bài tranh chấp đất đai. Tôi viết cho những ai đã ly hôn hoặc sắp ly hôn mà còn nhà, đất, tiền tiết kiệm hay phần vốn trong công ty chưa chia. Nếu việc của bạn còn liên quan đến con chung, giấy tờ hay doanh nghiệp, bạn có thể xem các dịch vụ pháp lý của LV Law.
Căn cứ pháp lý khi chia tài sản sau ly hôn
Luật chính là Luật Hôn nhân và gia đình 2014 (số 52/2014/QH13). Thủ tục tại Tòa theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, được sửa đổi năm 2025. Điều 28 Bộ luật này ghi rõ “tranh chấp về chia tài sản chung sau khi ly hôn” là tranh chấp hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền của Tòa án (LuatVietnam).
Tòa án cũng chỉ giải quyết trong phạm vi bạn yêu cầu (Điều 5). Nếu đơn ly hôn không đề cập tài sản, hoặc ghi là hai bên tự thỏa thuận, thì bản án ly hôn không chia tài sản, và tài sản đó vẫn là tài sản chung cho đến khi được chia.
Tài sản chung và tài sản riêng
Theo Điều 33, tài sản chung gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra trong thời kỳ hôn nhân: thu nhập từ lao động, kinh doanh, tài sản mua bằng thu nhập đó, quyền sử dụng đất có được sau khi kết hôn. Theo Điều 43, tài sản riêng gồm tài sản có trước khi kết hôn, tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng và đồ dùng cá nhân.
Quy định quyết định phần lớn vụ việc là: nếu không có căn cứ chứng minh tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng, tài sản đó được coi là tài sản chung (Luật Long Phan). Việc ai đứng tên trên sổ đỏ hay giấy đăng ký xe không tự quyết định quyền sở hữu. Tòa án xem nguồn tiền và thời điểm có tài sản.
Nguyên tắc chia tài sản chung
Điều 59 quy định tài sản chung được chia đôi nhưng có tính đến:
- hoàn cảnh của gia đình và của mỗi bên;
- công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì và phát triển tài sản; lao động trong gia đình được coi như lao động có thu nhập;
- bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp;
- lỗi của mỗi bên khi vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.
Tài sản được chia bằng hiện vật; nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị, bên nhận phần lớn hơn thanh toán phần chênh lệch. Tài sản riêng vẫn thuộc về người đó, trừ khi đã nhập vào tài sản chung. Theo Điều 64, bên đang kinh doanh bằng tài sản chung có thể được giữ cơ sở kinh doanh và thanh toán cho bên kia phần giá trị họ được hưởng.
Thỏa thuận tài sản trước hôn nhân
Vợ chồng có thể chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận (Điều 47, 48). Thỏa thuận phải lập trước khi đăng ký kết hôn, bằng văn bản có công chứng hoặc chứng thực. Nếu có, Tòa án áp dụng thỏa thuận đó; nếu không, áp dụng chế độ tài sản theo luật định như trên.
Chia tài sản sau ly hôn bằng một vụ án riêng
Sau khi bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực, bạn có hai cách.
Cách thứ nhất là tự thỏa thuận: hai bên lập văn bản thỏa thuận ai nhận tài sản nào, ai thanh toán cho ai bao nhiêu, ai trả khoản nợ nào. Nếu tài sản là nhà, đất thì văn bản phải công chứng và đăng ký tại văn phòng đăng ký đất đai.
Cách thứ hai là khởi kiện. Nếu không thỏa thuận được, một bên nộp đơn khởi kiện chia tài sản chung. Nếu bản án ly hôn đã chia một tài sản cụ thể thì bạn không thể khởi kiện lại về tài sản đó; việc cần làm là yêu cầu thi hành án (Tạp chí Luật sư Việt Nam).
Thời hiệu khởi kiện chia tài sản sau ly hôn
Trong thực tiễn, yêu cầu chia tài sản chung được xem là yêu cầu bảo vệ quyền sở hữu, và khoản 2 Điều 155 Bộ luật Dân sự 2015 quy định không áp dụng thời hiệu khởi kiện đối với yêu cầu này (Luật Long Phan). Tuy vậy, để lâu thì chứng cứ dễ thất lạc, người kia có thể bán hoặc thế chấp tài sản, và giá trị tài sản thay đổi.
Tòa án nào giải quyết, mất bao lâu, án phí bao nhiêu
- Từ ngày 1/7/2025, Tòa án nhân dân khu vực giải quyết sơ thẩm các tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, kể cả vụ việc có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài, vốn trước đây thuộc Tòa án cấp tỉnh (Tạp chí Tòa án). Nếu tranh chấp là nhà, đất thì chỉ Tòa án nơi có bất động sản có thẩm quyền (điểm c khoản 1 Điều 39 Bộ luật Tố tụng dân sự).
- Thời hạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm là 4 tháng kể từ ngày thụ lý, vụ phức tạp được gia hạn thêm 2 tháng. Nếu có kháng cáo thì kéo dài thêm.
- Án phí tính theo giá trị phần tài sản bạn được chia, theo biểu mức của Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14: ví dụ 5% với giá trị từ 6 triệu đến 400 triệu đồng, các mức cao hơn có tỷ lệ thấp dần. Bạn nộp tạm ứng án phí trước, thường trong 7 ngày kể từ khi nhận thông báo của Tòa.
Nhà đất, quyền sử dụng đất và các khoản nợ
Nhiều trường hợp sổ đỏ chỉ đứng tên một người. Theo khoản 4 Điều 135 Luật Đất đai 2024, đất là tài sản chung của vợ chồng phải ghi tên cả hai trên giấy chứng nhận, trừ khi hai bên thỏa thuận ghi tên một người. Sổ đỏ đứng tên một người không tự biến đất thành tài sản riêng, và có thể cấp đổi để ghi tên cả hai nếu có yêu cầu. Nếu bạn đang mua bán nhà đất trong lúc hôn nhân có vấn đề, hãy đọc thêm bài những rủi ro pháp lý khi mua bán nhà đất.
Điều 62 quy định quyền sử dụng đất là tài sản riêng của bên nào thì thuộc về bên đó. Quyền sử dụng đất là tài sản chung được chia theo Điều 59 và pháp luật đất đai.
Với nợ chung, theo Điều 60, ly hôn không làm chấm dứt nghĩa vụ trả nợ với ngân hàng hay người cho vay. Hai bên có thể thỏa thuận ai trả khoản nợ chung, nhưng thỏa thuận đó không ràng buộc chủ nợ nếu chủ nợ không đồng ý.
Khi một bên là người nước ngoài
Người nước ngoài không được nhận quyền sử dụng đất tại Việt Nam. Khi tài sản chung có đất, Tòa án thường giao đất cho bên là công dân Việt Nam và buộc thanh toán cho bên nước ngoài giá trị phần của họ. Nếu người nước ngoài sở hữu căn hộ theo Luật Nhà ở thì khác; tôi đã giải thích trong bài người nước ngoài kết hôn với người Việt có được mua nhà.
Với bất động sản ở nước ngoài, Điều 127 Luật Hôn nhân và gia đình quy định áp dụng pháp luật của nước nơi có bất động sản. Hiện tôi chưa thấy dự án sửa đổi Luật Hôn nhân và gia đình nào được đưa ra kỳ họp Quốc hội đang diễn ra, nên các quy định trên vẫn giữ nguyên.
Điều này có ý nghĩa gì với bạn
Nếu hai bên chưa thống nhất được về tài sản, bạn không cần kéo dài việc ly hôn. Bạn có thể ly hôn trước, chia tài sản sau. Trong thời gian đó, hãy giữ chứng cứ về nguồn tiền của từng tài sản. Nếu lo người kia bán tài sản, bạn có thể đề nghị Tòa áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời khi nộp đơn. Nếu bạn muốn so sánh hai hình thức ly hôn, xem bài ly hôn thuận tình và ly hôn đơn phương.
Danh sách cần chuẩn bị trước khi nộp đơn
- Bản án hoặc quyết định ly hôn đã có hiệu lực pháp luật.
- Danh sách toàn bộ tài sản: nhà, đất, căn hộ, xe, tài khoản ngân hàng, cổ phần hoặc phần vốn góp, và các khoản nợ.
- Giấy chứng nhận, giấy đăng ký, sao kê của từng tài sản.
- Chứng cứ về nguồn tiền: chuyển khoản, giấy tờ thừa kế, tặng cho, hợp đồng mua trước khi kết hôn.
- Thỏa thuận tài sản trước hôn nhân, nếu có.
- CCCD hoặc hộ chiếu; giấy tờ nước ngoài phải dịch công chứng và hợp pháp hóa hoặc Apostille.
- Giá trị ước tính của từng tài sản để dự tính án phí.
Câu hỏi thường gặp
Ly hôn trước, chia tài sản sau có được không?
Được. Tòa án chỉ giải quyết những gì bạn yêu cầu. Bạn có thể không yêu cầu chia tài sản khi ly hôn và khởi kiện chia tài sản sau khi bản án ly hôn có hiệu lực.
Chia tài sản sau ly hôn có thời hiệu không?
Theo thực tiễn áp dụng khoản 2 Điều 155 Bộ luật Dân sự, yêu cầu chia tài sản chung không bị giới hạn thời hiệu. Dù vậy, bạn không nên để quá lâu vì chứng cứ và tài sản có thể mất.
Tài sản có luôn được chia đôi không?
Chia đôi là nguyên tắc ban đầu. Tòa án điều chỉnh theo hoàn cảnh, công sức đóng góp (kể cả lao động trong gia đình), lợi ích nghề nghiệp và lỗi của mỗi bên.
Nhà chỉ đứng tên vợ hoặc chồng thì có phải tài sản chung không?
Có thể có. Nếu nhà có trong thời kỳ hôn nhân và người đứng tên không chứng minh được là tài sản riêng, nhà được coi là tài sản chung.
Nộp đơn chia tài sản sau ly hôn ở đâu?
Tại Tòa án nhân dân khu vực. Nếu tranh chấp là nhà, đất thì nộp tại Tòa án nơi có bất động sản.
Vợ hoặc chồng là người nước ngoài có được chia đất không?
Không được nhận quyền sử dụng đất. Tòa án thường chia cho người đó giá trị phần tài sản bằng tiền.
Đặt lịch tư vấn miễn phí 15 phút
Nếu bạn đang cần chia tài sản sau ly hôn, 15 phút trao đổi sẽ giúp bạn biết nên thỏa thuận hay khởi kiện và cần chuẩn bị gì. Nhắn tôi qua WhatsApp hoặc email [email protected].
Bài viết là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của bạn. Pháp luật và thủ tục có thể thay đổi; cập nhật lần cuối ngày 26/10/2026.