
Mọi doanh nghiệp đăng ký tại Việt Nam hiện phải kê khai chủ sở hữu hưởng lợi với cơ quan đăng ký kinh doanh, tức là cá nhân thực sự sở hữu hoặc chi phối doanh nghiệp. Từ ngày 23/7/2026, theo Nghị định 296/2026/NĐ-CP, bạn không còn được để trống mục này hay dừng lại ở tên công ty mẹ. Với doanh nghiệp có vốn nước ngoài, người cần kê khai thường ở nước ngoài, cách pháp nhân Việt Nam vài tầng sở hữu, và bạn phải rà soát đến khi tìm ra đúng cá nhân đó.
Tôi hay nhận câu hỏi này từ những doanh nghiệp chỉ định đổi địa chỉ hoặc đổi giám đốc, rồi bất ngờ khi hồ sơ hỏi đến chủ sở hữu của công ty mẹ. Dưới đây là cách quy định vận hành và những gì bạn nên chuẩn bị, dù bạn đang thay đổi đăng ký hay chuẩn bị thành lập công ty mới.
Quy định nằm ở đâu
Nghĩa vụ kê khai được đưa vào Luật Doanh nghiệp từ năm 2025 và áp dụng cho doanh nghiệp thành lập mới từ ngày 1/7/2025, thủ tục theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP. Nghị định 296/2026/NĐ-CP, ban hành và có hiệu lực ngày 23/7/2026, sửa đổi Nghị định 168 và buộc doanh nghiệp xác định theo từng bước. Nghị định 288/2026/NĐ-CP bổ sung mức phạt từ ngày 21/7/2026.
Tôi đối chiếu các bản tóm tắt của Vietnam Briefing, Indochine Counsel và LNT & Partners khi viết bài này.
Ai là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp
Chủ sở hữu hưởng lợi luôn là cá nhân, không phải tổ chức. Nghị định 296 đặt ra ba tiêu chí, áp dụng lần lượt. Chỉ khi tiêu chí trước không xác định được ai thì mới xét tiêu chí sau.
Tiêu chí 1: sở hữu từ 25% trở lên
Cá nhân sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn điều lệ hoặc từ 25% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết. Sở hữu gián tiếp được tính qua tổ chức và qua các thỏa thuận pháp lý khác, và phần trực tiếp được cộng với phần gián tiếp. Hai điểm dễ bị bỏ sót:
- Các thành viên trong gia đình, hoặc những người ràng buộc với nhau bằng hợp đồng, có tổng tỷ lệ đạt 25% thì từng người đều được xác định, dù không ai tự mình đạt 25%.
- Trong công ty hợp danh, mọi thành viên hợp danh đều là chủ sở hữu hưởng lợi, không phụ thuộc tỷ lệ góp vốn.
Tiêu chí 2: quyền chi phối thực tế
Nếu không ai đạt tiêu chí sở hữu, hoặc có căn cứ cho thấy người đạt tiêu chí không phải chủ thực sự, bạn xác định cá nhân chi phối doanh nghiệp trên thực tế. Dấu hiệu là quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm người quản lý, sửa đổi điều lệ, thay đổi cơ cấu tổ chức, hoặc quyết định chính sách tài chính, đầu tư và hoạt động.
Tiêu chí 3: người quản lý cao nhất
Chỉ khi hai tiêu chí trên không xác định được cá nhân nào, bạn mới kê khai người quản lý có thẩm quyền cao nhất được nhân danh doanh nghiệp. Đây là phương án cuối cùng, không phải lối tắt. Người đại diện phần vốn nhà nước không thuộc diện này.
Rà soát từng tầng sở hữu ở doanh nghiệp có vốn nước ngoài
Bạn phải xem xét từng tầng trong cơ cấu sở hữu cho đến khi gặp một cá nhân. Ví dụ, một công ty Việt Nam do một công ty Singapore sở hữu 100%. Nếu một nhà sáng lập nắm 60% công ty Singapore và người kia nắm 40%, cả hai đều là chủ sở hữu hưởng lợi của công ty Việt Nam vì mỗi người gián tiếp nắm trên 25%. Nếu công ty Singapore lại thuộc một quỹ mà không nhà đầu tư nào đạt 25%, bạn chuyển sang tiêu chí chi phối và xác định ai thực sự ra quyết định.
Nghị định 296 cũng quy định chủ sở hữu, thành viên, cổ đông không được đứng tên góp vốn thay người khác. Nếu cơ cấu của bạn có người đứng tên hộ, hãy trao đổi với luật sư trước lần nộp hồ sơ tới.
Khi nào phải kê khai
- Doanh nghiệp thành lập mới: kê khai khi đăng ký thành lập, áp dụng từ 1/7/2025.
- Doanh nghiệp thành lập trước 1/7/2025: bổ sung khi thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi hoặc thông báo thay đổi gần nhất, nếu chưa kê khai. Không có hạn chót riêng, nhưng bất kỳ thay đổi nào cũng kéo theo nghĩa vụ này.
- Khi có thay đổi về chủ sở hữu hưởng lợi hoặc thông tin của họ: thông báo trong 10 ngày kể từ ngày thay đổi. Tôi khuyên bạn đừng đợi đến ngày thứ mười.
- Lưu giữ: lập và lưu danh sách chủ sở hữu hưởng lợi cùng tài liệu chứng minh cách xác định. Luật Doanh nghiệp yêu cầu lưu danh sách ít nhất 5 năm kể từ ngày doanh nghiệp giải thể hoặc phá sản.
Văn phòng đại diện và chi nhánh của công ty nước ngoài không thuộc Nghị định 296. Các đơn vị này kê khai qua hệ thống đăng ký thuế theo quy định riêng, nên bạn cần hỏi trước khi dùng chung một mẫu. Ecovis có bài tóm tắt về phần này.
Mức phạt
Nghị định 288/2026/NĐ-CP đưa nội dung này vào quy định xử phạt trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp. Các con số dưới đây theo tổng hợp của LuatVietnam và Acclime. Bạn nên đối chiếu văn bản nghị định trước khi dựa vào một con số cụ thể.
- Doanh nghiệp thành lập trước 1/7/2025 không bổ sung thông tin khi đăng ký thay đổi: 70 đến 100 triệu đồng.
- Không kê khai khi thành lập: 50 đến 100 triệu đồng.
- Kê khai không trung thực, không chính xác, hoặc không thông báo thay đổi: 30 đến 70 triệu đồng.
- Không lưu giữ danh sách chủ sở hữu hưởng lợi: 40 đến 70 triệu đồng.
- Thông báo thay đổi chậm: cảnh cáo nếu chậm 1 đến 10 ngày, sau đó 10 đến 20 triệu, 30 đến 40 triệu, và 50 đến 60 triệu đồng khi chậm quá 90 ngày.
Trong mọi trường hợp, doanh nghiệp còn bị buộc bổ sung thông tin còn thiếu. Tiền phạt chưa phải điều phiền nhất. Kê khai thiếu có thể làm chậm chính hồ sơ mà bạn đang cần.
Điều này có ý nghĩa gì với bạn
Nếu bạn sở hữu hoặc quản lý doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, hãy coi thông tin chủ sở hữu hưởng lợi là một phần của mọi hồ sơ từ nay. Trước khi đổi địa chỉ, vốn, ngành nghề hay người đại diện theo pháp luật, bạn cần nêu được tên các cá nhân ở tầng trên cùng và có giấy tờ cho từng tầng ở giữa. Khi công ty mẹ ở nước ngoài, bạn thường phải xin sổ đăng ký cổ đông từ trụ sở chính và chuẩn bị giấy tờ nước ngoài để dùng tại Việt Nam. Từ tháng 9, phần lớn giấy tờ này chỉ cần chứng nhận Apostille, tôi đã giải thích trong bài Apostille tại Việt Nam.
Nếu thỏa thuận cổ đông hoặc hợp đồng góp vốn của bạn có điều khoản về quyền chi phối, hãy đọc lại chúng dưới góc nhìn này. Bạn có thể xem thêm bài những điều khoản hợp đồng không nên bỏ qua.
Danh sách kiểm tra
- Vẽ sơ đồ sở hữu từ công ty Việt Nam lên đến từng cá nhân, ghi tỷ lệ ở mỗi tầng.
- Đánh dấu mọi cá nhân đạt 25% trực tiếp, gián tiếp hoặc cộng gộp, và nhóm gia đình hay nhóm có hợp đồng đạt 25%.
- Nếu không ai đạt 25%, ghi lại ai có quyền bổ nhiệm, sửa điều lệ, quyết định chính sách tài chính, và lý do.
- Thu thập cho từng người: họ tên, ngày sinh, quốc tịch, số hộ chiếu hoặc giấy tờ pháp lý, địa chỉ, tỷ lệ sở hữu hoặc quyền chi phối.
- Tập hợp chứng cứ: điều lệ, sổ đăng ký thành viên hoặc cổ đông, thỏa thuận cổ đông, giấy chứng nhận của từng công ty trung gian.
- Kiểm tra doanh nghiệp thành lập trước hay sau 1/7/2025 và đã kê khai chưa.
- Đặt lịch nhắc 10 ngày cho mọi thay đổi sở hữu ở các tầng phía trên, kể cả ở công ty mẹ.
- Rà soát mọi thỏa thuận đứng tên hộ cùng luật sư.
Câu hỏi thường gặp
Công ty tôi do một công ty nước ngoài sở hữu 100%. Ai là chủ sở hữu hưởng lợi?
Không phải công ty nước ngoài đó. Bạn xét tiếp đến các cá nhân nắm từ 25% của công ty đó, trực tiếp hoặc qua các tầng khác. Nếu không có ai, bạn xác định người chi phối thực tế, sau cùng mới đến người quản lý cao nhất.
Công ty thành lập năm 2019 và chưa từng kê khai. Chúng tôi đã vi phạm chưa?
Theo các nguồn tôi tham khảo, nghĩa vụ của doanh nghiệp cũ phát sinh ở lần đăng ký hoặc thông báo thay đổi gần nhất. Mức phạt 70 đến 100 triệu đồng áp dụng khi bạn làm thủ tục đó mà không bổ sung thông tin. Tôi khuyên bạn chuẩn bị sẵn từ bây giờ.
Thông tin chủ sở hữu hưởng lợi có được công khai không?
Thông tin được nộp cho cơ quan đăng ký kinh doanh và cung cấp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Các nguồn tôi xem không mô tả đây là sổ đăng ký công khai. Nếu bảo mật là điều bạn quan tâm, hãy hỏi kỹ trước.
Nếu thay đổi sở hữu diễn ra ở công ty mẹ ở nước ngoài thì sao?
Nếu thay đổi đó làm một cá nhân khác đáp ứng tiêu chí, hoặc người đã kê khai không còn đáp ứng, công ty Việt Nam phải thông báo trong 10 ngày. Vì vậy bạn cần trụ sở chính báo cho mình mỗi khi có chuyển nhượng cổ phần ở tầng trên.
Cơ cấu phức tạp quá, tôi kê khai tổng giám đốc được không?
Không. Tiêu chí người quản lý cao nhất chỉ dùng khi tiêu chí sở hữu và chi phối không xác định được cá nhân nào. Cơ cấu phức tạp không có nghĩa là không có chủ, và bạn nên lưu lại bằng văn bản cách mình đi đến kết luận.
Văn phòng đại diện có phải kê khai theo Nghị định 296 không?
Nghị định 296 áp dụng cho doanh nghiệp thành lập tại Việt Nam. Văn phòng đại diện và chi nhánh của công ty nước ngoài kê khai qua hệ thống thuế theo quy định và thời hạn riêng.
Đặt cuộc gọi miễn phí 15 phút
Nếu bạn chưa chắc ai là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp mình, hoặc sắp nộp hồ sơ thay đổi, hãy gửi tôi sơ đồ sở hữu và tôi sẽ cho bạn biết cơ quan đăng ký có thể yêu cầu những gì. Đặt cuộc gọi miễn phí 15 phút qua WhatsApp hoặc gửi email đến [email protected].
Bài viết này chỉ cung cấp thông tin chung, không phải ý kiến tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của bạn. Pháp luật và thủ tục có thể thay đổi; cập nhật lần cuối ngày 5/10/2026.