
Luật Đầu tư sửa đổi áp dụng từ năm 2027 gồm hai phần, và hiện chỉ một phần đã là luật. Luật số 24/2026/QH16 đã được Quốc hội thông qua, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, giảm danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện trong luật từ 198 xuống còn 137. Trong thời gian chờ luật có hiệu lực, từ ngày 1/7/2026 Chính phủ đã áp dụng danh mục tạm thời gồm 142 ngành. Phần thứ hai là dự thảo cho phép Chính phủ nới điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Chính phủ đề xuất hiệu lực từ ngày 31/3/2027, nhưng Quốc hội chưa biểu quyết.
Tôi viết bài này cho các nhà sáng lập, nhà đầu tư và doanh nghiệp Việt Nam đang làm việc với đối tác nước ngoài cho kế hoạch năm tới, nhất là khi kế hoạch đó cần giấy phép kinh doanh cho ngành nghề có điều kiện. Nhiều câu hỏi tôi nhận được đang gộp hai văn bản làm một, nên tôi sẽ nói từng phần.
Luật Đầu tư sửa đổi gồm những văn bản nào
Luật đang áp dụng là Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, thông qua ngày 11/12/2025 và có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Luật này đã cắt 38 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và cho phép một số nhà đầu tư nước ngoài đăng ký thành lập doanh nghiệp trước khi xin giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (Vietnam Briefing).
Hiện có hai lần sửa đổi tiếp theo. Lần thứ nhất đã được thông qua. Lần thứ hai còn là dự thảo.
Phần đã thông qua: Luật số 24/2026/QH16
Quốc hội thông qua luật này ngày 24/8/2026, Văn phòng Chủ tịch nước công bố ngày 10/9/2026 (Thời báo Tài chính Việt Nam). Luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Danh mục ngành, nghề có điều kiện ngắn hơn
Luật bãi bỏ 62 ngành, nghề kinh doanh có điều kiện, sửa đổi 14 ngành và bổ sung một ngành, đưa danh mục từ 198 xuống còn 137. Bạn có thể gặp con số 142: đó là danh mục tạm thời Chính phủ áp dụng từ ngày 1/7/2026 theo Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP, cho đến khi luật mới có hiệu lực ngày 1/3/2027 (Luật Việt An). Theo LuatVietnam, các ngành được bãi bỏ có dịch vụ kế toán, hành nghề đấu giá tài sản và kinh doanh rượu. Bạn nên đối chiếu ngành của mình với Phụ lục IV mới trước khi dựa vào bất kỳ bản tóm tắt nào, kể cả bài này.
Ngành được bổ sung là dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực của cơ sở kinh doanh được ủy quyền. Nếu doanh nghiệp của bạn làm dịch vụ visa Việt Nam cho khách, hoạt động này trở thành ngành có điều kiện từ ngày 1/3/2027, và Chính phủ sẽ quy định chuyển tiếp cho các đơn vị đang hoạt động.
Giấy phép đã cấp thì sao
Nếu ngành của bạn được bãi bỏ khỏi danh mục, bạn không còn phải đáp ứng điều kiện kinh doanh của ngành đó. Giấy phép, giấy chứng nhận đã cấp được dùng tiếp đến hết thời hạn mà không cần cấp mới, điều chỉnh hay gia hạn. Hồ sơ đã nộp nhưng chưa có kết quả sẽ được dừng giải quyết và trả lại.
Luật cũng cấm kinh doanh khí N2O để hít từ ngày 1/1/2027, trừ mục đích y tế, công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu.
Điều không thay đổi với nhà đầu tư nước ngoài
Ngành, nghề kinh doanh có điều kiện áp dụng cho mọi doanh nghiệp tại Việt Nam. Điều kiện tiếp cận thị trường là một lớp riêng, chỉ áp dụng cho nhà đầu tư nước ngoài: tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động. Một ngành ra khỏi danh mục có điều kiện thì bạn không cần giấy phép con nữa, nhưng giới hạn sở hữu nước ngoài trong ngành đó vẫn còn. Tôi gặp sự nhầm lẫn này khá thường xuyên, và hậu quả là khách lên ngân sách cho một cấu trúc không đăng ký được.
Phần còn là dự thảo: nới điều kiện tiếp cận thị trường
Ngày 30/9/2026, Bộ Tài chính trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội một dự thảo sửa đổi tiếp theo. Chính phủ dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2026 và đề xuất hiệu lực từ ngày 31/3/2027 (The Investor). Trước khi được thông qua, mọi nội dung dưới đây đều có thể thay đổi.
Nới điều kiện theo lộ trình
Dự thảo bổ sung khoản 3a vào Điều 8, cho phép Chính phủ nới điều kiện tiếp cận thị trường ở các ngành hạn chế theo lộ trình, sau khi đánh giá tác động và không phân biệt đối xử giữa các nhà đầu tư. Theo bản tóm tắt dự thảo lần hai của LuatVietnam, đây là thẩm quyền xem xét từng ngành. Dự thảo không mở toàn bộ ngành hạn chế hay bỏ mọi điều kiện ngay khi có hiệu lực.
Một số bài báo giữa tháng 9 nói dự thảo sẽ bỏ yêu cầu liên doanh ở một số ngành. Các bài tường thuật phiên họp ngày 30/9 không nhắc lại điểm này, nên tôi chưa khuyên bạn lập kế hoạch dựa trên đó cho đến khi bản trình Quốc hội được công bố.
Thủ tục đầu tư đặc biệt được mở rộng
Điều 28 của luật hiện hành có thủ tục đầu tư đặc biệt cho dự án trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu thương mại tự do và các khu tương tự. Dự thảo mở rộng thủ tục này cho dự án thuộc ngành được ưu đãi, hỗ trợ đặc biệt nếu thực hiện trên đất do cơ quan, tổ chức nhà nước quản lý. Dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư thì không được áp dụng. Bộ Tài chính cho biết giảm tiền kiểm sẽ đi cùng với tăng hậu kiểm.
Ưu đãi gắn với kết quả
Dự thảo thêm bốn hình thức hỗ trợ đầu tư: phát triển chuỗi cung ứng; sản xuất, cải tiến sản phẩm và công nghệ; đầu tư ban đầu tạo tài sản cố định; hợp tác giữa doanh nghiệp với cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp và tổ chức khoa học công nghệ. Ưu đãi cũng chuyển dần từ miễn giảm thuế ngay từ đầu sang hỗ trợ theo kết quả thực hiện.
Với ưu đãi đặc biệt, nhà đầu tư có thể phải cam kết về chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển, đào tạo lao động Việt Nam, sử dụng nhà cung cấp trong nước và các chỉ tiêu tương tự. Cơ quan nhà nước sẽ hậu kiểm, và ưu đãi có thể bị thu hồi nếu không thực hiện đúng cam kết.
Ý kiến thẩm tra
Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành mở rộng tiếp cận thị trường nhưng đề nghị rà soát kỹ thẩm quyền giao cho Chính phủ nới các điều kiện đã quy định trong luật, nghị quyết và điều ước quốc tế. Ủy ban đề xuất việc nới điều kiện này chỉ mang tính tạm thời và phải thống nhất với Ủy ban Thường vụ Quốc hội trước. Ủy ban cũng đề nghị đưa tiêu chí ưu đãi đặc biệt vào luật và lượng hóa, ví dụ vốn đăng ký, vốn giải ngân, tỷ lệ nhà cung cấp trong nước (Nhân Dân, VnEconomy). Ủy ban lưu ý luật vừa được sửa cách đây ít tuần và đề nghị Chính phủ làm rõ dự thảo này giải quyết vướng mắc nào.
Điều này có ý nghĩa gì với bạn
Nếu bạn đang thành lập doanh nghiệp, quy định áp dụng cho hồ sơ là quy định có hiệu lực vào ngày nộp. Với phần lớn công ty dịch vụ và thương mại, các thay đổi năm 2027 chưa phải lý do để chờ.
Nếu ngành của bạn nằm trong nhóm được bãi bỏ, sau ngày 1/3/2027 bạn có thể bớt được một giấy phép. Nếu hồ sơ xin giấy phép đó còn đang chờ vào ngày này, bạn nên tính đến việc hồ sơ bị trả lại.
Nếu ngành của bạn có giới hạn sở hữu nước ngoài hoặc yêu cầu liên doanh, dự thảo có thể giúp bạn về sau. Hiện chưa ai nói được ngành nào sẽ được nới và khi nào, vì dự thảo giao việc đó cho Chính phủ sau khi luật được thông qua.
Nếu dự án của bạn phụ thuộc vào ưu đãi, hãy chuẩn bị cho các cam kết bằng văn bản và khả năng phải hoàn trả. Chỉ đưa vào hồ sơ những chỉ tiêu bạn thực hiện được.
Danh sách kiểm tra trước khi lên kế hoạch đầu tư 2027
- Tìm ngành, nghề của bạn trong danh mục tạm thời 142 ngành theo Nghị quyết 66.17/2026/NQ-CP (đến hết ngày 28/2/2027) và danh mục mới 137 ngành theo Luật số 24/2026/QH16 (từ ngày 1/3/2027).
- Kiểm tra riêng điều kiện tiếp cận thị trường: tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư, cam kết trong điều ước áp dụng cho quốc tịch của nhà đầu tư.
- Ghi hai mốc: 1/3/2027 (đã thông qua) và 31/3/2027 (đề xuất, chưa thông qua).
- Nếu bạn có giấy phép thuộc ngành được bãi bỏ, hãy lưu giữ đến khi hết hạn.
- Nếu bạn làm dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực, theo dõi quy định chuyển tiếp của Chính phủ.
- Nếu bạn đang đàm phán ưu đãi, lập danh sách từng cam kết và người chịu trách nhiệm trong công ty.
- Chuẩn bị hồ sơ sở hữu. Mọi thay đổi đăng ký doanh nghiệp hiện đều cần kê khai chủ sở hữu hưởng lợi, và giấy tờ của công ty mẹ ở nước ngoài có thể dùng Apostille.
Câu hỏi thường gặp
Luật Đầu tư sửa đổi đã được thông qua chưa?
Một phần đã được thông qua. Luật số 24/2026/QH16 được thông qua ngày 24/8/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Phần sửa đổi về tiếp cận thị trường và ưu đãi còn là dự thảo, dự kiến trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10/2026.
Khi nào các thay đổi có hiệu lực?
Luật số 24/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, riêng quy định về khí N2O từ ngày 1/1/2027. Dự thảo đề xuất ngày 31/3/2027 và ngày này có thể thay đổi.
Nhà đầu tư nước ngoài có được sở hữu 100% ở mọi ngành không?
Không. Nhiều ngành hiện đã cho phép sở hữu 100% vốn nước ngoài, còn các ngành hạn chế vẫn giữ điều kiện. Dự thảo trao cho Chính phủ quyền nới điều kiện theo từng ngành và không tự bãi bỏ các điều kiện đó.
Tôi có nên chờ đến 2027 mới thành lập công ty?
Với phần lớn doanh nghiệp, tôi không thấy lý do để chờ. Việc chờ chỉ hợp lý khi ngành của bạn hiện bị hạn chế và bạn chấp nhận khả năng ngành đó vẫn bị hạn chế.
Ngành của tôi không còn là ngành có điều kiện. Tôi còn cần giấy phép không?
Từ ngày 1/3/2027 bạn không phải đáp ứng điều kiện của ngành được bãi bỏ, và giấy phép đã cấp vẫn dùng được đến hết thời hạn. Các giấy phép khác theo luật chuyên ngành hoặc theo đăng ký đầu tư của bạn vẫn áp dụng.
Ưu đãi thuế tôi đang hưởng có bị mất không?
Các bài viết về dự thảo mô tả ưu đãi mới và ưu đãi đặc biệt, không mô tả thay đổi với ưu đãi đã được cấp. Tôi sẽ kiểm tra quy định chuyển tiếp khi văn bản chính thức được công bố.
Đặt cuộc gọi miễn phí 15 phút
Nếu bạn đang lên kế hoạch đầu tư năm 2027 và muốn biết quy định nào sẽ áp dụng cho mình, hãy đặt cuộc gọi miễn phí 15 phút qua WhatsApp hoặc viết cho tôi tại [email protected]. Tôi sẽ cho bạn biết ngành của bạn có bị ảnh hưởng không, nên nộp hồ sơ gì và vào lúc nào.
Bài viết này là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của bạn. Pháp luật và thủ tục có thể thay đổi; cập nhật lần cuối ngày 21/10/2026.