
Từ ngày 10/9/2026, mức phạt không có giấy phép lao động đối với người nước ngoài tại Việt Nam đã tăng rõ rệt. Theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP, người lao động nước ngoài làm việc mà không có giấy phép lao động hoặc xác nhận miễn giấy phép hợp lệ có thể bị phạt 15–25 triệu đồng và bị trục xuất; doanh nghiệp sử dụng họ có thể bị phạt đến 150 triệu đồng. Những lỗi nhỏ trước đây ít bị để ý, như quên thông báo hay công việc thực tế không khớp với giấy phép, nay đều có mức phạt riêng, tính theo từng người lao động.
Bài viết này dành cho cả hai phía: bạn là người nước ngoài đang làm việc tại Việt Nam, hoặc bạn là chủ doanh nghiệp, người phụ trách nhân sự ký hồ sơ tuyển dụng. Quy định là một, cách phòng tránh cũng là một: xin giấy phép lao động trước khi bắt đầu làm việc. Nhưng hậu quả với mỗi bên thì khác nhau.
Nghị định 283 thay đổi mức phạt không có giấy phép lao động như thế nào
Nghị định 283/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 15/7/2026, có hiệu lực từ 10/9/2026, thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động và bảo hiểm xã hội, đồng thời đồng bộ với quy định cấp giấy phép lao động hiện hành tại Nghị định 219/2025/NĐ-CP (xem toàn văn trên Cổng thông tin Chính phủ và bản tóm tắt của LNT & Partners).
Có một điểm nhiều người bỏ sót: các mức phạt ghi trong Nghị định là mức áp dụng cho cá nhân. Theo Điều 7, tổ chức vi phạm thường bị phạt gấp đôi (Vietnam Briefing). Phần lớn người sử dụng lao động là doanh nghiệp, nên tôi ghi cả hai mức bên dưới.
Nếu bạn là người lao động nước ngoài
- Làm việc không có giấy phép lao động hoặc xác nhận miễn giấy phép khi pháp luật yêu cầu, hoặc giấy phép đã hết hạn: phạt 15–25 triệu đồng.
- Hình thức phạt bổ sung: có thể bị trục xuất khỏi Việt Nam (EIG Law).
Điều tôi lo nhất cho bạn là trục xuất. Tiền phạt nộp xong là xong, còn quyết định trục xuất sẽ theo bạn vào những lần xin thị thực sau.
Nếu bạn là người sử dụng lao động
Sử dụng lao động nước ngoài không có giấy phép hoặc xác nhận miễn hợp lệ, tính theo số người vi phạm:
- Từ 1–10 người: 30–45 triệu đồng (cá nhân) / 60–90 triệu đồng (doanh nghiệp)
- Từ 11–20 người: 45–60 triệu đồng / 90–120 triệu đồng
- Từ 21 người trở lên: 60–75 triệu đồng / 120–150 triệu đồng
Những mức phạt mới, tuy nhỏ hơn, lại đáng chú ý vì chúng nhắm vào chính những doanh nghiệp nghĩ rằng mình đã làm đúng:
- Không thông báo, thông báo trễ hoặc thiếu thông tin đối với lao động được miễn giấy phép làm việc dưới 90 ngày, hoặc khi cử lao động nước ngoài làm việc ở tỉnh, thành phố khác: 1–3 triệu đồng (doanh nghiệp 2–6 triệu đồng), kèm biện pháp buộc bổ sung thông báo.
- Công việc thực tế không đúng với giấy phép, hoặc không thu hồi và nộp lại giấy phép đã hết hiệu lực, bị thu hồi trong vòng 15 ngày: 5–10 triệu đồng cho mỗi người, tối đa 75 triệu đồng (doanh nghiệp 10–20 triệu đồng mỗi người, tối đa 150 triệu đồng).
- Tẩy xóa, sửa chữa, làm giả giấy tờ: 40–60 triệu đồng (doanh nghiệp 80–120 triệu đồng).
Hành vi vi phạm đã kết thúc trước ngày 10/9/2026 nhìn chung vẫn xử lý theo quy định có hiệu lực tại thời điểm đó.
Vì sao vi phạm nay dễ bị phát hiện hơn
Chỉ năm ngày sau, Nghị định 286/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 15/9/2026, thay thế Nghị định 64/2015/NĐ-CP. Nghị định này yêu cầu các cơ quan cấp thị thực, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, đăng ký doanh nghiệp và giấy phép lao động phối hợp trao đổi thông tin với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh; quy định cách xử lý khi người nhập cảnh bằng thị thực điện tử hoặc miễn thị thực lại đi làm việc, dự hội nghị; và buộc cơ quan, tổ chức mời, bảo lãnh phối hợp với cơ sở lưu trú để khai báo tạm trú (LuatVietnam).
Nói đơn giản: khoảng cách giữa hồ sơ doanh nghiệp nộp và dữ liệu cơ quan xuất nhập cảnh nắm được đang thu hẹp lại. Hai tình huống tôi gặp nhiều nhất, là đi làm bằng thị thực điện tử “trong lúc chờ giấy phép” và chức danh đã đổi sau khi giấy phép được cấp, chính là những gì việc chia sẻ dữ liệu này sẽ làm lộ ra.
Điều này có ý nghĩa gì với bạn
Nếu bạn là người lao động: đừng bắt đầu làm việc khi chưa cầm trong tay giấy phép lao động hoặc xác nhận miễn giấy phép. Giữ một bản sao, theo dõi ngày hết hạn, và kiểm tra chức danh, địa điểm làm việc trên giấy phép có đúng với công việc bạn đang làm không. Nếu vị trí hoặc nơi làm việc thay đổi, hãy báo cho doanh nghiệp trước khi chuyển, không phải sau đó.
Nếu bạn sử dụng lao động nước ngoài: vì mức phạt tính theo từng người, một lỗi nhỏ lặp lại trong cả nhóm sẽ thành con số lớn rất nhanh. Năm nhân sự có công việc thực tế lệch với giấy phép có thể khiến doanh nghiệp bị phạt đến 100 triệu đồng, dù không ai cố ý làm sai. Cách xử lý là rà soát ngay bây giờ, khi đó vẫn chỉ là việc sắp xếp hồ sơ, chứ không phải đối phó với một cuộc thanh tra.
Giấy tờ cư trú của nhân sự cũng liên quan. Từ 28/9/2026, người nước ngoài có thể đăng ký tài khoản định danh điện tử; xem thêm VNeID cho người nước ngoài. Nếu bạn đang chuẩn bị bằng cấp, lý lịch tư pháp từ nước ngoài cho hồ sơ giấy phép, xem Apostille tại Việt Nam.
Danh sách kiểm tra cho doanh nghiệp
- Lập danh sách toàn bộ lao động nước ngoài, kèm số giấy phép hoặc xác nhận miễn, ngày cấp và ngày hết hạn.
- Đối chiếu chức danh, vị trí và địa điểm làm việc trên từng giấy phép với công việc thực tế hiện nay.
- Kiểm tra lao động được miễn giấy phép dưới 90 ngày đã được thông báo trước khi bắt đầu làm việc chưa.
- Kiểm tra thông báo cho những người làm việc tại nhiều tỉnh, thành phố.
- Ghi mọi ngày hết hạn vào lịch, nhắc trước ít nhất 45 ngày.
- Thu hồi và nộp lại giấy phép của người đã nghỉ việc trong vòng 15 ngày.
- Bảo đảm việc khai báo tạm trú cho nhân sự và khách được bảo lãnh.
- Giao bằng văn bản cho một người chịu trách nhiệm toàn bộ các việc trên.
- Tạm dừng công việc ngay khi giấy phép hết hạn hoặc vị trí thay đổi, cho đến khi hồ sơ được cập nhật.
Câu hỏi thường gặp
Người nước ngoài làm việc không có giấy phép lao động bị phạt bao nhiêu?
Theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP, người lao động nước ngoài làm việc mà không có giấy phép lao động hoặc xác nhận miễn giấy phép khi pháp luật yêu cầu, hoặc giấy phép đã hết hạn, bị phạt 15–25 triệu đồng và có thể bị trục xuất.
Doanh nghiệp sử dụng lao động nước ngoài không phép bị phạt bao nhiêu?
Doanh nghiệp bị phạt 60–90 triệu đồng nếu vi phạm với 1–10 người, 90–120 triệu đồng với 11–20 người và 120–150 triệu đồng với 21 người trở lên. Người sử dụng lao động là cá nhân chịu một nửa các mức này.
Tôi có được làm việc bằng thị thực điện tử trong lúc chờ giấy phép lao động không?
Không. Thị thực điện tử không cho phép làm việc. Làm việc trước khi có giấy phép hoặc xác nhận miễn được xem là làm việc không có giấy phép, và từ 15/9/2026 dữ liệu xuất nhập cảnh và giấy phép lao động đã được chia sẻ giữa các cơ quan.
Công việc của tôi đã thay đổi so với giấy phép thì sao?
Nếu công việc thực tế không đúng với giấy phép, người sử dụng lao động có thể bị phạt 5–10 triệu đồng cho mỗi người (doanh nghiệp gấp đôi). Thông thường giấy phép cần được điều chỉnh hoặc cấp lại trước khi bạn nhận vị trí mới.
Lao động làm việc dưới 90 ngày có cần làm gì không?
Nhiều trường hợp được miễn giấy phép lao động, nhưng người sử dụng lao động vẫn phải thông báo cho cơ quan lao động. Không thông báo, thông báo trễ hoặc thiếu thông tin bị phạt 1–3 triệu đồng, doanh nghiệp 2–6 triệu đồng.
Nghị định 283 có hiệu lực từ khi nào?
Nghị định được ban hành ngày 15/7/2026, có hiệu lực từ 10/9/2026 và thay thế Nghị định 12/2022/NĐ-CP.
Đặt lịch tư vấn miễn phí 15 phút
Nếu bạn chưa chắc giấy phép của mình, hay của đội ngũ, có vượt qua được một đợt kiểm tra hôm nay không, 15 phút trao đổi thường là đủ để biết. Tôi sẽ cho bạn một câu trả lời rõ ràng và, nếu cần làm hồ sơ, một phạm vi công việc bằng văn bản với phí trọn gói đã gồm lệ phí nhà nước. Nhắn tôi qua WhatsApp hoặc email [email protected].
Bài viết này là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của bạn. Pháp luật và thủ tục có thể thay đổi; cập nhật lần cuối ngày 30/9/2026.