
Người nước ngoài vẫn được nhận con nuôi tại Việt Nam theo luật hiện hành, nhưng chỉ trong những trường hợp luật cho phép: bạn thường trú ở Việt Nam, hoặc bạn sống ở nước ngoài và nhận đích danh con riêng của vợ/chồng hay con của người thân, hoặc bạn sống ở nước có điều ước về nuôi con nuôi với Việt Nam. Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) đang được Quốc hội xem xét và vẫn là DỰ THẢO. Nếu được thông qua như nội dung báo chí đưa tin, luật mới sẽ thu hẹp diện trẻ em được nhận làm con nuôi và cấm nhận con nuôi giữa một số người thân thích từ ngày 1/3/2027.
Tôi viết bài này cho các gia đình có yếu tố nước ngoài đang tính chuyện nhận con nuôi. Đây là một trong những việc về hôn nhân, gia đình và cá nhân mà tôi hỗ trợ khách hàng, và mọi hồ sơ đều bắt đầu từ các quy định dưới đây.
Người nước ngoài nhận con nuôi theo luật hiện hành
Văn bản đang áp dụng là Luật Nuôi con nuôi số 52/2010/QH12 (hiệu lực từ 1/1/2011) cùng Nghị định 19/2011/NĐ-CP đã được sửa đổi. Việt Nam là thành viên Công ước La Hay 1993 về bảo vệ trẻ em và hợp tác trong lĩnh vực nuôi con nuôi quốc tế từ năm 2012.
Ai được nhận làm con nuôi
Theo Điều 8, trẻ em dưới 16 tuổi được nhận làm con nuôi. Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi chỉ được nhận làm con nuôi nếu người nhận là cha dượng, mẹ kế, cô, cậu, dì, chú, bác ruột. Một người chỉ được làm con nuôi của một người độc thân hoặc của cả hai vợ chồng.
Điều kiện với người nhận con nuôi
Điều 14 yêu cầu bạn có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên, có sức khỏe, kinh tế, chỗ ở bảo đảm việc nuôi dưỡng, và có tư cách đạo đức tốt. Người đang chấp hành hình phạt tù, đang bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, hoặc chưa được xóa án tích về một số tội (cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe; ngược đãi người thân; mua bán trẻ em…) thì không được nhận con nuôi. Quy định chênh lệch 20 tuổi không áp dụng với cha dượng, mẹ kế, cô, cậu, dì, chú, bác ruột (Thư Viện Pháp Luật).
Ba trường hợp người nước ngoài được nhận con nuôi
Điều 28 quy định nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài:
- Bạn thường trú ở Việt Nam: được nhận trẻ em Việt Nam làm con nuôi.
- Bạn thường trú ở nước ngoài và nhận đích danh: khi bạn là cha dượng, mẹ kế, cô, cậu, dì, chú, bác ruột của trẻ; khi bạn đã nhận anh chị em ruột của trẻ làm con nuôi; khi trẻ khuyết tật, nhiễm HIV/AIDS hoặc mắc bệnh hiểm nghèo; hoặc khi bạn đã làm việc, học tập ở Việt Nam từ 1 năm trở lên.
- Bạn sống ở nước có điều ước với Việt Nam về nuôi con nuôi: hồ sơ đi qua Cục Con nuôi (Bộ Tư pháp) và Sở Tư pháp, nơi giới thiệu trẻ.
Với nuôi con nuôi quốc tế, UBND cấp tỉnh quyết định cho nhận con nuôi sau khi Sở Tư pháp, Bộ Tư pháp xem xét hồ sơ và cơ quan có thẩm quyền của nước nhận đồng ý cho trẻ nhập cảnh, thường trú. Người nhận con nuôi phải có mặt ở Việt Nam để nhận con, thường trong vòng 60 ngày kể từ ngày có quyết định (Luật Việt An).
Giấy tờ nước ngoài (lý lịch tư pháp, giấy khám sức khỏe, giấy kết hôn, báo cáo tâm lý và gia đình) phải hợp pháp hóa lãnh sự, hoặc nếu từ nước thành viên Công ước thì chỉ cần apostille. Từ 11/9/2026, một dấu apostille là đủ; tôi đã giải thích trong bài apostille tại Việt Nam.
Dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) 2026 đề xuất gì
Bộ trưởng Bộ Tư pháp trình dự án luật trước Quốc hội ngày 19/10/2026. Dự thảo gồm 4 chương, 31 điều, thay thế luật năm 2010, dự kiến có hiệu lực từ 1/3/2027 (Báo Xây dựng). Chiều 2/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường với 31 lượt đại biểu phát biểu. Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo sẽ được tiếp thu, chỉnh lý để trình thông qua ngay tại kỳ họp này (VietnamPlus, Thông cáo báo chí số 15; SGGP). Luật chưa được thông qua và nội dung còn có thể thay đổi.
Những điểm đáng chú ý theo báo chí:
- Thu hẹp diện trẻ được nhận nuôi: chỉ trẻ em bị bỏ rơi, mồ côi cả cha và mẹ, trẻ em không nơi nương tựa. Nhận con nuôi trong gia đình không bị giới hạn này (Viet Nam News).
- Cấm nhận con nuôi giữa một số người thân thích: anh chị em ruột, con chú, con bác, con cô, con cậu, con dì nhận nhau làm con nuôi; ông bà và anh chị em của ông bà nhận cháu làm con nuôi. Có đại biểu đề nghị cho phép ông bà nhận cháu trong trường hợp đặc biệt, như khi cả cha mẹ trẻ đã mất.
- Hỏi ý kiến trẻ sớm hơn: độ tuổi phải lấy ý kiến của trẻ giảm từ đủ 9 tuổi xuống đủ 7 tuổi, cho thống nhất với Luật Trẻ em.
- Siết điều kiện người nhận: người từng bị kết án về một số tội nghiêm trọng (xâm phạm tính mạng, sức khỏe; tội liên quan đến trẻ em; ma túy; an ninh quốc gia) không được nhận con nuôi, kể cả khi đã được xóa án tích.
- Chấm dứt quan hệ với cha mẹ đẻ: sau khi giao nhận, cha mẹ đẻ không còn quyền, nghĩa vụ chăm sóc, đại diện; bỏ quy định cho phép hai bên thỏa thuận khác. Quyền thừa kế vẫn theo Bộ luật Dân sự.
- Kiểm tra kỹ hơn hồ sơ có yếu tố nước ngoài: đại biểu đề nghị hồ sơ phải ghi nhận kết quả tìm gia đình thay thế trong nước trước, và quy định đầu mối bảo vệ trẻ đã được nhận nuôi ở nước ngoài (VOV; HTV).
Các bản tin tôi đã đọc không nêu thay đổi nào với các trường hợp người nước ngoài được nhận con nuôi theo Điều 28, không nói riêng về con riêng của vợ/chồng, và chưa nêu quy định chuyển tiếp cho hồ sơ nộp trước 1/3/2027.
Điều này có ý nghĩa gì với bạn
Nếu bạn là người nước ngoài kết hôn với công dân Việt Nam và muốn nhận con riêng của vợ/chồng làm con nuôi, luật hiện hành cho phép rõ ràng, và bạn không phải đáp ứng điều kiện hơn con 20 tuổi. Theo dự thảo, trường hợp này nhiều khả năng được xem là nhận con nuôi trong gia đình, nhưng văn bản được đưa tin chưa ghi rõ. Tôi chưa khẳng định cho đến khi có bản cuối. Nếu gia đình bạn còn có vấn đề tài sản sau ly hôn, bạn có thể đọc thêm bài ly hôn thuận tình và ly hôn đơn phương.
Nếu bạn định nhận con của người thân, hãy xem quan hệ đó có nằm trong danh sách bị cấm không. Cháu gọi bằng cô, dì, chú, bác không có trong danh sách được đưa tin, nhưng anh chị em họ và cháu nội, cháu ngoại thì có.
Nếu bạn đi theo con đường nuôi con nuôi quốc tế, hãy chuẩn bị cho nhiều giấy tờ hơn: hồ sơ phải thể hiện việc tìm gia đình trong nước trước, và việc thẩm tra cả hai vợ chồng sẽ chặt hơn.
Dù trường hợp nào, đừng trả tiền cho người hứa “tìm trẻ” giúp bạn. Lợi dụng việc nuôi con nuôi để trục lợi đã bị cấm, và dự thảo còn cấm môi giới nuôi con nuôi qua mạng.
Danh sách cần kiểm tra trước khi nộp hồ sơ
- Xác định bạn thuộc trường hợp nào ở Điều 28: thường trú tại Việt Nam, nhận đích danh từ nước ngoài, hay nuôi con nuôi quốc tế.
- Kiểm tra độ tuổi: trẻ dưới 16 tuổi (hoặc 16 đến dưới 18 nếu bạn là cha dượng, mẹ kế, cô, cậu, dì, chú, bác ruột), và bạn hơn trẻ 20 tuổi nếu không thuộc trường hợp miễn.
- Xin phiếu lý lịch tư pháp (còn thời hạn), giấy khám sức khỏe, giấy tờ chứng minh thu nhập.
- Apostille hoặc hợp pháp hóa lãnh sự và dịch giấy tờ nước ngoài.
- Chuẩn bị sự đồng ý của cha mẹ đẻ và của trẻ khi trẻ đến độ tuổi phải hỏi ý kiến.
- Ghi rõ thời điểm dự định nộp hồ sơ, trước hay sau 1/3/2027.
- Giữ biên lai mọi khoản lệ phí chính thức và từ chối các khoản “bồi dưỡng”.
Câu hỏi thường gặp
Người nước ngoài có được nhận con nuôi ở Việt Nam không?
Có. Theo Luật Nuôi con nuôi 2010, người nước ngoài thường trú ở Việt Nam được nhận con nuôi; người nước ngoài thường trú ở nước ngoài được nhận đích danh trong các trường hợp luật liệt kê (gồm con riêng của vợ/chồng, con của người thân); người sống ở nước có điều ước với Việt Nam có thể nhận con nuôi quốc tế.
Tôi có được nhận con riêng của vợ/chồng người Việt làm con nuôi không?
Có. Theo luật hiện hành, cha dượng, mẹ kế được nhận con riêng dưới 18 tuổi và không phải hơn con 20 tuổi. Dự thảo được cho là vẫn giữ việc nhận con nuôi trong gia đình, nhưng bạn nên đợi bản cuối.
Luật Nuôi con nuôi sửa đổi khi nào có hiệu lực?
Đây vẫn là dự thảo. Ngày hiệu lực dự kiến là 1/3/2027, và Bộ trưởng Bộ Tư pháp cho biết sẽ trình thông qua tại kỳ họp hiện nay, dự kiến bế mạc cuối tháng 11/2026.
Luật mới có cấm nhận con của người thân làm con nuôi không?
Theo dự thảo được đưa tin, cấm nhận con nuôi giữa anh chị em ruột, giữa anh chị em họ, và ông bà nhận cháu. Các trường hợp nhận con nuôi khác trong gia đình vẫn có thể thực hiện. Câu chữ cuối cùng còn có thể thay đổi.
Tôi có phải có mặt ở Việt Nam để nhận con không?
Có. Với nuôi con nuôi quốc tế, người nhận con nuôi phải trực tiếp nhận con, thường trong vòng 60 ngày kể từ ngày có quyết định. Nếu vợ hoặc chồng không thể có mặt, người đó có thể ủy quyền cho người kia.
Trao đổi với tôi trước khi nộp hồ sơ
Hồ sơ nuôi con nuôi mất nhiều thời gian, và chọn sai trường hợp ngay từ đầu có thể khiến bạn mất thêm nhiều tháng. Bạn có thể đặt lịch tư vấn miễn phí 15 phút qua WhatsApp hoặc gửi email đến [email protected]. Tôi sẽ cho bạn biết gia đình bạn thuộc trường hợp nào và cần chuẩn bị gì.
Bài viết này là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của bạn. Pháp luật và thủ tục có thể thay đổi; cập nhật lần cuối ngày 4/11/2026.